الف) ذکر نام خدا: شرط اصلی
قرآن در آیات متعدد بر لزوم بردن نام خداوند هنگام ذبح تأکید میکند. این مهمترین شرط حلال بودن ذبح است:
﴿فَكُلُوا مِمَّا ذُكِرَ اسْمُ اللَّهِ عَلَيْهِ إِن كُنتُم بِآيَاتِهِ مُؤْمِنِينَ﴾ (الأنعام: ۱۱۸)
پس از آنچه نام خدا بر آن برده شده بخورید، اگر به آیات او ایمان دارید.
﴿وَلَا تَأْكُلُوا مِمَّا لَمْ يُذْكَرِ اسْمُ اللَّهِ عَلَيْهِ وَإِنَّهُ لَفِسْقٌ﴾ (الأنعام: ۱۲۱)
و از آنچه نام خدا بر آن برده نشده مخورید، که این فسق است.
ب) خوردن از قربانی و اطعام نیازمندان
یکی از مهمترین آموزههای قرآن درباره قربانی، دستور به تقسیم گوشت است. قربانی نباید صرفاً عملی فردی باشد:
﴿لِيَشْهَدُوا مَنَافِعَ لَهُمْ وَيَذْكُرُوا اسْمَ اللَّهِ فِي أَيَّامٍ مَّعْلُومَاتٍ عَلَىٰ مَا رَزَقَهُم مِّن بَهِيمَةِ الْأَنْعَامِ فَكُلُوا مِنْهَا وَأَطْعِمُوا الْبَائِسَ الْفَقِيرَ﴾ (الحج: ۲۸)
تا شاهد منافع گوناگون خویش [در این برنامه] باشند؛ و در ایام معینی نام خدا را، بر چهارپایانی که به آنان روزی داده است، [به هنگام قربانی] ببرند؛ پس از [گوشت] آنها بخورید و بینوای فقیر را نیز اطعام نمایید.
﴿فَإِذَا وَجَبَتْ جُنُوبُهَا فَكُلُوا مِنْهَا وَأَطْعِمُوا الْقَانِعَ وَالْمُعْتَرَّ كَذَٰلِكَ سَخَّرْنَاهَا لَكُمْ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ﴾ (الحج: ۳۶)
پس چون پهلوهایشان [بر زمین] افتاد [و جان دادند]، از [گوشت] آنها بخورید و به قانع [= کسی که سؤال نمیکند] و معترّ [= کسی که نیاز خود را اظهار میکند] نیز بخورانید. اینگونه آنها را برای شما رام کردیم، شاید شکرگزاری کنید.
ج) شتران قربانی بهعنوان شعیره
﴿وَالْبُدْنَ جَعَلْنَاهَا لَكُم مِّن شَعَائِرِ اللَّهِ لَكُمْ فِيهَا خَيْرٌ فَاذْكُرُوا اسْمَ اللَّهِ عَلَيْهَا صَوَافَّ﴾ (الحج: ۳۶)
و شتران [و گاوهای قربانی] را برای شما از شعائر خدا قرار دادیم؛ در آنها برای شما خیر است؛ پس [هنگام نحر] در حالی که صف کشیدهاند نام خدا را بر آنها ببرید.
بعدی: بخش چهارم: آیات قرآن درباره حیوانات حلال و قواعد ذبح
قبلی: بخش دوم: فلسفه قربانی از دیدگاه قرآن
مطلب فوق در تاریخ 27/5/2026 در کتابخانه بنیاد امام علی (ع) منتشر شده است